{"id":453,"date":"2022-12-04T14:36:04","date_gmt":"2022-12-04T13:36:04","guid":{"rendered":"https:\/\/platforma-klio.com\/?p=453"},"modified":"2025-02-04T16:25:49","modified_gmt":"2025-02-04T15:25:49","slug":"prvo-su-dosli-pojasnjenje","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/povijest.net\/ca\/2022\/prvo-su-dosli-pojasnjenje\/","title":{"rendered":"Prvo su do\u0161li (poja\u0161njenje)"},"content":{"rendered":"\n

Pjesma u kojoj se osu\u0111uje \u0161utnja njema\u010dkih intelektualaca u vrijeme uspona nacista pripisuje se pastoru Martinu Niem\u00f6lleru (1892. \u2013 1984.). Niem\u00f6ller je u po\u010detku podr\u017eavao Hitlerov uspon u nadi da \u0107e uni\u0161titi komunizam, ali je ostao razo\u010daran nakon \u0161to je shvatio da Hitler \u017eeli Crkvu pod svojom kontrolom. S jo\u0161 nekoliko sve\u0107enika istomi\u0161ljenika zapo\u010deo je otpor protiv Hitlera.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n

\n
\"Clionaut<\/figure>\n<\/div>\n\n\n
\n
\n
\n

Reklame se ne prikazuju \u010dlanovima Clionaut Akademije:<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Ve\u0107 je 1937. g. prvo pritvoren, a zatim je do kraja rata pre\u017eivljavao u logorima Sachsenhausen i Dachau. Tijekom hladnoga rata kritizirao je utrku u naoru\u017eavanju, nuklearno naoru\u017eavanje i polo\u017eaj Crkve u sukobu me\u0111u blokovima. Sna\u017eno je podupirao antiratni pokret i bio \u010dlan\/voditelj nekoliko organizacija. Obrazovanje vojnika nazvao je visokom \u0161kolom za profesionalne razbojnike.<\/p>\n\n\n\n

Niem\u00f6ller je 1976. g. na tribini u Kaiserslautern-Siegelbachu pojasnio okolnosti oko njegova citata poznatoga po prvim rije\u010dima Prvo su do\u0161li. Zapravo se ne radi o nekome konkretnom citatu koji je zapisao ili o pjesmi. Nakon 1945. g. godine vodili su se mnogi razgovori o ne\u010dinjenju, o tome za\u0161to se po\u0161teni Nijemci, katolici ili luterani nisu usprotivili Hitleru i nacistima. \u010cesto su nakon mise i propovijedi vjernici ostajali i razgovarali. <\/p>\n\n\n\n

Vjerojatno je oko 1946. g. izjavio: (\u2026) ja sam \u201937. zavr\u0161io u zatvoru i otad sam ve\u0107inu vremena proveo u samici. Gledajte, kad su oni prvo zatvorili komuniste, o tome smo pone\u0161to i \u010duli, protiv toga se nismo pobunili da su komuniste zatvorili. Mi smo \u017eivjeli za Crkvu, a komunisti nisu bili prijatelji Crkve, ve\u0107, naprotiv, bili su deklarirani neprijatelji. I zato smo \u0161utjeli. I tad su na red do\u0161li sindikati, a ni oni nisu bili prijatelji Crkve. S njima smo imali malo ili nikakve veze pa smo rekli da je to njihova stvar iz koje se moraju izvu\u0107i<\/em>. Definitivno u svome govoru nije spominjao \u017didove.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n
\n

Danas se njegove misli naj\u010de\u0161\u0107e spominju u ovoj verziji (slu\u017ebena verzija prema Zakladi Martina Niem\u00f6llera):<\/p>\n\n\n\n

\n

Kad su nacisti do\u0161li po komuniste, ja sam \u0161utio; jer nisam bio komunist.
Kad su zatvorili sindikaliste, ja sam \u0161utio; jer nisam bio sindikalist.
Kad su do\u0161li po \u017didove, ja sam \u0161utio; jer nisam bio \u017didov.
Kad su do\u0161li po mene, vi\u0161e nije bilo nikog, da se pobuni.<\/p>\n<\/blockquote>\n<\/div>\n\n\n\n

\n

Verzija iz New England Holocaust Memorial muzeja u Bostonu:<\/p>\n\n\n\n

\n

Prvo su do\u0161li po komuniste, a ja se nisam pobunio jer nisam bio komunist.
Zatim su do\u0161li po \u017didove, a ja se nisam pobunio jer nisam bio \u017didov.
Zatim su do\u0161li po sindikalce, a ja se nisam pobunio jer nisam bio sindikalac.
Zatim su do\u0161li po katolike, a ja se nisam pobunio jer sam bio protestant.
Zatim su do\u0161li po mene, ali tada vi\u0161e nikoga nije bilo da se pobuni.<\/p>\n<\/blockquote>\n<\/div>\n\n\n\n

\n

Magazin Time je 1989. povodom godi\u0161njice po\u010detka Drugoga svjetskog rata objavio sljede\u0107u verziju:<\/p>\n\n\n\n

\n

Prvo su do\u0161li po komuniste, a ja se nisam pobunio jer nisam bio komunist.
Zatim su do\u0161li po \u017didove, a ja se nisam pobunio jer nisam bio \u017didov.
Zatim su do\u0161li po katolike, a ja se nisam pobunio jer ja sam bio protestant.
Zatim su do\u0161li po mene, a tad vi\u0161e nikoga nije bilo da se zauzme za mene.<\/p>\n<\/blockquote>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

CITIRANJE: Hajdarovi\u0107, M. (2022). Prvo su do\u0161li (poja\u0161njenje). Pou\u010davanje povijesti<\/em>, I(2), 124.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>
\n

Vi\u0161e o mitovima i zabludama poveznima uz Holokaust mo\u017eete istra\u017eiti u knjizi “Holokaust \u2013 mitovi, zablude i poricanje<\/a>“.<\/p>\n<\/div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pjesma u kojoj se osu\u0111uje \u0161utnja njema\u010dkih intelektualaca u vrijeme uspona nacista pripisuje se pastoru Martinu Niem\u00f6lleru (1892. \u2013 1984.). Niem\u00f6ller je u po\u010detku podr\u017eavao Hitlerov uspon u nadi da […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7335,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_EventAllDay":false,"_EventTimezone":"","_EventStartDate":"","_EventEndDate":"","_EventStartDateUTC":"","_EventEndDateUTC":"","_EventShowMap":false,"_EventShowMapLink":false,"_EventURL":"","_EventCost":"","_EventCostDescription":"","_EventCurrencySymbol":"","_EventCurrencyCode":"","_EventCurrencyPosition":"","_EventDateTimeSeparator":"","_EventTimeRangeSeparator":"","_EventOrganizerID":[],"_EventVenueID":[],"_OrganizerEmail":"","_OrganizerPhone":"","_OrganizerWebsite":"","_VenueAddress":"","_VenueCity":"","_VenueCountry":"","_VenueProvince":"","_VenueState":"","_VenueZip":"","_VenuePhone":"","_VenueURL":"","_VenueStateProvince":"","_VenueLat":"","_VenueLng":"","_VenueShowMap":false,"_VenueShowMapLink":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[32,187],"tags":[72,86,82,83,84],"class_list":["post-453","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-casopis-poucavanje-povijesti","category-povijest-ss","tag-broj-2","tag-holokaust","tag-martin-niemoller","tag-niemoller","tag-prvo-su-dosli"],"jetpack_publicize_connections":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/povijest.net\/ca\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/453","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/povijest.net\/ca\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/povijest.net\/ca\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/povijest.net\/ca\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/povijest.net\/ca\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=453"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/povijest.net\/ca\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/453\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11389,"href":"https:\/\/povijest.net\/ca\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/453\/revisions\/11389"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/povijest.net\/ca\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7335"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/povijest.net\/ca\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=453"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/povijest.net\/ca\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=453"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/povijest.net\/ca\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=453"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}