Novo:

Povijest novca (6): Zalaz rimske republike

 Cezar prelazi Rubikon

Prošli smo nastavak ovog internetskog novčarskog feljtona završili Cezarovom povelikom prezaduženošću. S obzirom, da sam pri tome spomenuo zlatni rimski novac, potrebno je o tome nešto više i napisati. Moćni zlatni AUREUS, koji je nešto kasnije bio prenijet u carstvo, u vremena republike pod Augustom Oktavijanom iznosio je težinski 1/40 rimske funte, što znači da je imao obveznu težinu od 8.18 grama. Postojaše i zlatni TREMISSIS (treći dio solida), u starijoj numizmatičkoj literature još znan i pod imenom “triens”. Težio je 1.51 gram. I zlatni SOLIDUS je također imao svoje dvostruke i višestruke komade, koji su bili ubrajani među medaljine (zbog svoje veličine). On je bio onaj standardni novac antike i kao takav prenijet u Rimsku Republiku. Pošto se čistoća njegova zlata stalno vrlo pažljivo održavala, a težina ostajala nepromijenjena, bijaše vanredno cijenjen kod mnogih naroda dalekog Istoka, sve tamo do Indije i Kine. Godine 63.pr.n.e. Gaj Julije Cezar postaje “pontifiex maximus” (visoki svećenik). Ta je funkcija obuhvaćala i dobivanje nove kuće tzv. Domus Publica, bavljenje političkim pitanjima oko Rimske Republike te ono za Cezara osobno najvažnije, rješavanje svih njegovih dugova.

August, solid

August, solid

No, već su te iste godine Cezar i Kras bili optuženi za urotu, koju je inače pokrenuo rimski političar Lucije Sergije Katalina. Petorica njegovih najbližih suradnika i prijatelja bijahu odmah poslani u smrt bez ikakva suđenja. Pa, iako je ondašnji čuveni rimski konzul i govornik Marco Tulije Ciceron zatražio smrtnu kaznu za obojicu, Cezar i Kras su oslobođeni svake sumnje. Dapače, Cezar je iduće godine 62.pr.n.e. izabran za pretora. Te se godine razveo od svoje druge žene Pompeje. Godinu kasnije odlazi kao proprietor u Španjolsku, gdje je vojnim osvajanjima stekao ogromno bogastvo. Godine se 60.pr.n.e. vraća u Rim te dokraja podmiruje sve svoje novčane dugove. Ranije već spominjani trijumvir (Cezar, Pompej, Kras) podijeliše vlast pa Cezar dobiva upravu nad Galijom, nepokorivom provincijom, gdje godine 58.pr.n.e. započinje rat i trajaše sve do 51.pr.n.e. Rezultat toga rata bijaše potpuna pobjeda Rimljana, a time ustvari oni pokoriše čitavu srednju Europu. U Egiptu, Cezar je pobijedio Ptolomeja XIII. U bitki kod Nil ate prepustio upravu nad tim kraljevstvom svojoj ljubavnici, Kleopatri VII. (51-30.pr.n.e.), rođenoj sestri poraženog egipatskog faraona. S njome je čak imao i sina, Ptolomeja XV. Cesariona (36-30.pr.n.e.). Potom je pobijedio i pontskog kralja Farnaka II. u bitci kod Zele godine 47.pr.n.e. Upravo je nakon te bitke glasnicima poslao rimskom Senatu onu svoju čuvenu poruku: Veni, vidi, vici! Dođoh, vidjeh, pobjedih! Pobijedio je i Gneja Pompeja, sina Pompeja Velikog u bitci kod Munde godine 45.pr.n.e. Iste te godine postaje jedini rimski konzul te time napokon apsolutni diktator. Sva je vlast u Rimskoj Republici na samom početku budućeg ogromnog imperija, samo u njegovim rukama. Godine 44.pr.n.e. Gaj Julije Cezar postaje rimski konzul po peti put, ovaj put zajedno s Markom Antonijem. Veliki je Cezar ubijen od grupe senatora u atentatu prilikom ulaska u rimski Senat, dana 15.ožujka 44.pr.n.e. Bijaše izboden noževima ukupno 23 puta. Na čelu se te urote nalazio Marko Junije Brut, Gaj Kasije Longin i Gaj Trebonije. Njegove posljednje riječi bijahu upućene posinku Brutu. Donosim nekoliko verzija: Kai su, teknom? (grčki: I ti sine?) ili Tu quoque, Brutus, fili mi! (latinski: Zar I ti, Brute, sine moj!) ili Et tu, Brutus? (latinski: I ti, Brute?). Nakon Cezarove smrti, stvoren bijaše triumvirat između Marka Antonija, Oktavijana i Marka Emilija Lepida. Kada su se triumviri obračunali s Cezarovim ubojicama (svi su bili ubijeni ili počinili samoubojstvo) izbio je novi građanski rat između Oktavijana sa jedne te Marka Antonija i egipatske kraljice Kleopatre VII. s druge strane. Pobjedom u pomorskoj bitci kod Akcija godine 31.pr.n.e., Oktavijan ostaje jedini živući vladar. Smrću kraljice Kleopatre (izvršila je samoubojstvo zmijskim ugrizom, sahranjena je u Aleksandriji), a nešto kasnije i njezina sina Cesariona, kraljevina Egipat ostaje bez vladarske loze te godine 30.pr.n.e. postaje rimskom provincijom. Gaj Oktavijan tako godine 27.pr.n.e. službeno postaje prvi rimski car novog Rimskog Carstva. Spomenimo ovom prilikom način prastarog označavanja pripadnosti novca određenom starorimskom vladaru.

Kleopatra, drahma

Kleopatra, drahma

Kleopatra, tetradrahma

Kleopatra, tetradrahma

Vrlo česta tada skraćenica po obodu prednje strane ili aversa srebrnog i zlatnog novca bijaše CAES (ar). Ta je oznaka izvorno bila pridjevak (“prezime”) obitelji (gens) Julia, a kojoj je pripadao i veliki Gaj Julije Cezar. On je istu adopcijom (postupak usvajanja određene osobe) prenio na svog posinka Oktavijana, s kojega je opet prešla na sve članove Julijsko-Klaudijske kuće. Kod Julijevaca ona nadomješta ime Julius, a kod Klaudijevaca bijaše još dodano nakon obiteljskog imena, prezime Claudius. Nakon Nerona dolazi na rimskom novcu redovito iza naziva imperator, a od Hadrijana pored redovitog naslova u titulaturi cara, daje se kao jedini naslov prijestolonasljedniku (u tom slučaju uvijek na kraju naslova). Na novcima se taj naslov u tom smislu javlja prvi put s Elijem (138.n.e.), Hadrijanovim prijestolonasljednikom, a završava s Julijanom Apostatom godine 363.n.e., nasljednikom cara Konstancija II.

Marko Antonije

Marko Antonije

Marko Antonije

Marko Antonije

Marko Antonije

Marko Antonije

Darko Prebeg
About Darko Prebeg (26 Articles)
Dipl.ing. strojarstva. Živi i radi u Čakovcu.

Ostavite komentar. HPP ne odgovara za izreceno misljenje komentatora. Zabranjeno je vrijedanje, psovanje i klevetanje.

Your email address will not be published.


*


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.